تبلیغات
وکیل - علی اصغر قاسمی - دیدگاه دکتر جعفری لنگرودی در خصوص توقیف سرقفلی بر گرفته از مجله حقوق امروز فروردین 42

وکیل - علی اصغر قاسمی

آماده پاسخگوئی به سوالات حقوقی شما هستیم . لطفاً سوالات خود را از طریق صندوق پیام با ما مطرح کنید.

 

دیدگاه دکتر جعفری لنگرودی در خصوص توقیف سرقفلی بر گرفته از مجله حقوق امروز فروردین 42

 

نوع مطلب :حقوق آیین دادرسی مدنی ،

نوشته شده توسط:علی اصغر قاسمی

 

توقیف سرقفلی‌ آیا سرقفلی قابل توقیف هست یا نه؟

در مورد توقیف سرقفلی در دادگاههای ایران،دو نظر متفاوت دیده میشود. دلیل موافقین-دلائل مخالفین

در اجرای احکام و قرار تأمین،پس از وضع قانون مالک و مستأجر مصوب 10-3- 1339 اختلاف نظر در دادگاههای مرکز راجع به امکان توقیف سرقفلی پدید آمده است. قبل از وضع قانون مزبور هم بستانکاری را دیده بودم که از روی استیصال و لاعلاجی در صدد توقیف سرقفلی برآمده بود.بهرحال اینک این مسأله در عداد مسائل روز است و بنده در این‌ گفتار قصد افتتاح بحث را دارم تا شاید از مجموع نظرهائی که اهل فن در این باب اظهار میدارند راه‌حل نهائی بدست آید.

پیش از ورود در این گفتار بعنوان مقدمه به دو نکتهء زیر اشاره می‌کنیم:

الف-بحث در سرقفلی از این حیث نیست که با موازین و مبانی حقوق مدنی تا چه حد سازگار است و نیز بحث در اشکالات شرعی و عرفی آن‌که صاحب نظران دارند نمی‌باشد یعنی‌ در این گفتار متعرض این جهات نمی‌باشد.بلکه بحث در پدیدهء موجود تحقق یافته‌ای است که‌ ابتدا در قانون مالک و مستأجر مصوب-10-3-1339 و سپس در قانون تملک زمین‌ها برای‌ شهرسازی مصوب 17-3-1339 از طرف قانونگزار ایران شناخته شده است.

ب-پدیدهء مزبور در دو قانون بالا تحت عنوان سرقفلی شناخته نشده است.(به اصطلاح‌ فقهی،سرقفلی حقیقت شرعیه ندارد)بلکه بجای آن عنوان«حق کسب و پیشه»شناخته شده است، و ما در این گفتار توجه به حق کسب و پیشه داریم و لغت سرقفلی را معادل عرفی آن گرفته‌ایم.

* در مورد توقیف سرقفلی در دادگاهها بطوری که اسنقراء بعمل آمده است دو نظر متفاوت دیده میشود:

اول-سرقفلی را مانند سایر اموال میتوان توقیف نمود.

دوم-سرقفلی را نمیتوان توقیف نمود.

ظاهرا دلیل نظر اول این است که سرقفلی هم مشمول عنوان مال است و قابل مبادله و معامله میباشد،بنابراین منعی برای توقیف آن بنظر نمی‌رسد.برای اثبات نظر دوم دو دلیل

قابل ملاحظهء ذیل را آورده‌اند که چون از هر حیث جنبهء علمی دارد شایستهء بحث و دقت است

دلیل اول-در مورد مادهء نهم قانون مالک و مستأجر که می‌گوید:«...دادگاه با توجه‌ به مقررات این قانون نسبت بحقوق کسب و پیشه یا تجارت حکم خواهد داد.»قبل از صدور حکم‌ دادگاه،حق کسب و پیشه،قایم به مستأجر است و فی نفسه در چنین وضعی مال محسوب نمیشود تا قابل توقیف باشد.در مورد مادهء 17 قانون مالک و مستأجر هم انتقال حق کسب و پیشه بطور جداگانه میسر نیست بلکه به تبع انتقال منافع عین مستأجره از طرف مستأجر بدیگری قابل مبادله‌ بپول است بنابراین اگر مستأجر محل کسب و پیشه،در مقام منافع مزبور بر نیاید(الزام‌ او بنقل منافع هم مجوزی ندارد)خود حق کسب و پیشه بتنهائی قابل انتقال نیست و در نتیجه‌ فاقد صفت مالیت میشود و چون فاقد صفت مالیت است قابلیت توقیف ندارد.

دلیل دوم-حق کسب و پیشه از حقوق مالی است و حق مالی،مال نیست و حال اینکه‌ برابر ماده 240 قانون آئین دادرسی مدنی و ماده 55 قانون تسریع 1309 برای توقیف‌ در مورد قرار تأمین و احکام،مال لازم است.این بود خلاصهء دو دلیل،برای اثبات نظریهء دوم که بموجب آن سرقفلی قابل توقیف نیست.

پیش از اینکه نظر خود را در این باره بگوئیم ناگزیر باید گفت که فرق دو دلیل بالا بسیار است زیرا از دلیل اول چنین دانسته میشود که:

اولا-در مورد مادهء نهم قانون مالک و مستأجر هرگاه دادگاه حق کسب و پیشه را مورد حکم قرار دهد از تاریخ صدور حکم،منعی برای توقیف آن نیست.

ثانیا-در مورد مادهء 17 قانون مالک و مستأجر هرگاه منافع عین مستأجره از طرف‌ مستأجر اول بالحاظ حق و کسب و پیشه،نقل بغیر(از طریق اجاره)شد از تاریخ وقوع اجارهء جدید منعی برای توقیف سرقفلی علیه مستأجر نخست نمی‌باشد.و حال اینکه،از دلیل دوم‌ چنین دانسته میشود که حق کسب و پیشه مطلقا قابل توقیف نیست چون مصداق حق مالی است و حق‌ مالی،مال نیست و برای توقیف،مال لازم است نه حق مالی.

*ممکن است برای رفع این اختلاف گفته شود که در مورد مادهء نهم قانون مالک و مستأجر پس از صدور حکم دادگاه،مستأجر حق کسب و پیشه را از دست میدهد و عوض آنرا که‌ مبلغی پول است،مالک میشود و توقیف این پول را نباید توقیف سرقفلی تلقی نمود.عین‌ همین وضع در مورد مادهء 17 قانون مالک و مستأجر وجود دارد:بنابراین اختلاف بین دو دلیل که در بادی امر بنظر میرسد در حقیقت صوری و ظاهر است.

*** برای اینکه صورت درست و عبارت جامع از مورد بحث در دست باشد،بنظر بنده باید به نکات زیر توجه شود:

اول-ملک ان یملک و ماهیت آن-ملک ان یملک عبارت است از یکنوع سلطهء قانونی که‌ اولا خسود این سلطه مالیت ندارد و قابل مبادله نیست.

ثانیا-وسیله‌ای برای رسیدن به مال،ولی بصورت شرط لازم نه شرط کافی(بعبارت‌ دیگر بصورت جزء علت نه بصورت علت تامه)مثال معروف این فکر،حق وارث،بر زاید بر ثلث است در زمان حیات مورث،باین ترتیب که اگر مورث وصیتی کند که زاید بر ثلث‌ باشد وارث سلطهء قانونی بر رد وصیت نسبت بما زاد بر ثلث دارد.این سلطه مصداق مل

ان یملک است،زیرا وارث،این سلطه را مقدمه و وسیلهء تملک خود نسبت بما زاد بر ثلث‌ محروم می‌نماید.اما از طرف دیگر صرف رد وصیت مزبور هم علت تامهء تملک وارث نمیشود بلکه علاوهء بر رد وصیت باید جهات دیگری هم تحقق یابد تا ملکیت وارث نسبت به ما زاد بر ثلث استقرار پیدا کند،از جملهء این جهات بقای مال برای مورث پس از فوت او است و از جملهء جهات مزبور حیات وارث مذکور پس از فوت مورث است و و و....پس خود سلطهء قانونی وارث بر رد وصیت زاید بر ثلث با وجود اینکه یک حق مالی است،مالیت ندارد و قابل مبادله و اسقاط نمی‌باشد(زیرا حق مزبور از مقررات آمره است و ارادهء فرد در آن‌ تأثیر ندارد)و بهمین جهت قابل توقیف نیست.

دوم-حق کسب و پیشه هم نظر به مستفاد از مقررات قانون مالک و مستأجر یکی از مصادیق ملک ان یملک است یعنی:

اولا-خود آن به تنهائی مالیت ندارد زیرا بتنهائی قابل مبادله نیست و ارزش‌ اقتصادی ندارد و بعبارت دیگر مستأجر نمیتواند درعین‌حال اینکه منافع عین مستأجره‌ را برای خود نگه میدارد،حق کسب و پیشه راز بغیر برگزار نموده و عوض آنرا بگیرد، بلکه بعکس:انتقال حق کسب و پیشه لاینفک از نقل منافع عین مستأجره است و بهمین جهت‌ باید گفت:مالیت حق کسب و پیشه نسبت به مالیت منافع عین مستأجره یک«مالیت تبعی» است نه مالیت استقلالی،بهمین جهت توقیف تابع(یعنی حق کسب و پیشه)بدون توقیف‌ متبوع،عقلا و بالبداهة محال است.

ثانیا-حق کسب و پیشه وسیلهء تحصیل مال است،یعنی بعلت وجود قانونی این حق‌ است که در مورد مواد 9-17 قانون مالک و مستأجر(و نیز در قانون تملک زمین‌ها برای‌ شهرسازی)،مستأجر میتواند،عوض آن حق را که عبارت از مبلغی پول است،دریافت‌ دارد،بدیهی است توقیف عوض قانونی حق کسب و پیشه بی‌اشکال است،اما توقیف معوض، با حفظ عنوان معوض،محال است.

سوم-علت واقعی منع توقیف سرقفلی ناشی از طبیعت حق کسب و پیشه است که‌ قانونگزار آنرا بصورت یک مال تبعی درآورده است.بشرحی که در بالا گفته شد منع‌ توقیف آن ربطی به اینکه چون حق مزبور،یک حق مالی است،و حق مالی،مال‌ نیست،تا مشمول ماده 240 دادرسی مدنی و 55 قانون تسریع باشد،ندارد زیرا:

اولا-مال هرچند در قانون تعریف نشده است ولی در اصطلاحات مسلم حقوق ما، مال،هر امری است که قابل مبادله بپول باشد و ارزش اقتصادی داشته باشد(المال ما یبذل‌ بازائه شیئی)و بنابراین حق مالی هم مصداق مال بمعنی اعم کلمه است و این امر را از جمع‌ سر فصل ماده 11 قانون مدنی با ماده 18 همان قانون میتوان استنباط نمود.

ثانیا-حق صاحب علامت ثبت شده بر علامت،یک حق مالی است که بموجب ماده‌ 12 قانون ثبت علایم و مادهء 19 نظامنامه اصلاحی سال 1337 مستقلا قابل انتفاع است، بهمین جهت قابلیت توقیف را دارد.حق صاحب علامت بر علامت،مالیت تبعی ندارد بلکه‌ مالیت استقلالی دارد بهمین جهت است که مستقلا قابل انتقال بغیر است و از ناحیهء همین‌ خاصیت است که قابلیت توقیف برای اجرای حکم و قرار را دارد

How we can increase our height?
دوشنبه 16 مرداد 1396 02:01 ب.ظ
You are so awesome! I do not believe I have read through something like this before.

So nice to discover someone with a few unique thoughts on this topic.

Really.. thanks for starting this up. This website
is something that is needed on the web, someone with a little originality!
Foot Problems
شنبه 14 مرداد 1396 10:04 ب.ظ
It's an awesome post in support of all the internet people;
they will get benefit from it I am sure.
Ali
دوشنبه 9 مرداد 1396 10:47 ب.ظ
Somebody essentially assist to make severely articles I'd state.

This is the very first time I frequented your web page and so far?
I amazed with the analysis you made to make this particular put up incredible.
Magnificent task!
How can you heal an Achilles tendonitis fast?
دوشنبه 9 مرداد 1396 11:25 ق.ظ
It is the best time to make some plans for the future
and it is time to be happy. I have read this post and if I could I want to suggest you some interesting things or advice.
Maybe you can write next articles referring to this article.

I wish to read even more things about it!
How we can increase our height?
شنبه 7 مرداد 1396 10:51 ب.ظ
Fabulous, what a weblog it is! This weblog provides helpful facts
to us, keep it up.
How do you get taller in a day?
شنبه 7 مرداد 1396 08:06 ب.ظ
I love your blog.. very nice colors & theme. Did you make this website
yourself or did you hire someone to do it for you?
Plz reply as I'm looking to design my own blog and would like to find out where u got this from.
kudos
How do you get rid of Achilles tendonitis?
شنبه 7 مرداد 1396 10:35 ق.ظ
If you are going for most excellent contents like myself, just visit this web site daily since it gives feature contents, thanks
http://fieldsdlkrhezewa.jimdo.com
جمعه 6 مرداد 1396 08:57 ب.ظ
Have you ever considered creating an ebook or guest authoring
on other sites? I have a blog based upon on the same information you discuss and would love
to have you share some stories/information. I know my subscribers
would appreciate your work. If you're even remotely interested, feel free to send me an e-mail.
Neva
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 08:19 ب.ظ
Hello there I am so excited I found your blog, I really found
you by accident, while I was looking on Digg for something else, Anyways I am here now and would just like to say kudos for a marvelous
post and a all round thrilling blog (I also love the theme/design), I don’t
have time to read it all at the minute but I have
bookmarked it and also included your RSS feeds, so when I have
time I will be back to read much more, Please do keep up the fantastic b.
Manuela
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 10:39 ق.ظ
Hey just wanted to give you a quick heads up.
The text in your content seem to be running off the screen in Opera.
I'm not sure if this is a formatting issue or something to do with web browser
compatibility but I thought I'd post to let you know.
The layout look great though! Hope you get the problem resolved soon. Cheers
BHW
پنجشنبه 24 فروردین 1396 01:02 ق.ظ
Woah! I'm really enjoying the template/theme of this site.
It's simple, yet effective. A lot of times it's very difficult to get that "perfect balance" between superb
usability and visual appeal. I must say you've done a fantastic job with this.

In addition, the blog loads very quick for me on Firefox.
Excellent Blog!
manicure
پنجشنبه 17 فروردین 1396 02:28 ب.ظ
Excellent post. Keep writing such kind of info on your site.

Im really impressed by it.
Hi there, You have performed an excellent job. I'll certainly digg it and personally
recommend to my friends. I am confident they will be benefited
from this web site.
ای ست آنلاین
چهارشنبه 6 دی 1391 07:11 ب.ظ
دیگر نگران آپدیت آنتی ویروس نود32 خود نباشید . گروه " ای سِت آنلاین" این مشکل را حل کرده است .فروش اکانت های اختصاصی آپدیت سرور آنتی ویروس نود32 با نازلترین قیمت در سراسر ایران .
اکانت های 90 روزه » 3500 تومان ( نصب بروی 2 سیستم )
اکانت های 180 روزه » 6000 تومان ( نصب بروی 3 سیستم )
اکانت های 365 روزه » 11000 تومان ( نصب بروی 5 سیستم )
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


اصول ایین دادرسی مدنی در ابلاغ . دکتر جعفری لنگرودی بر گرفته از مجله حقوق امروز 1342 چهارشنبه 6 دی 1391
دیدگاه دکتر جعفری لنگرودی در خصوص توقیف سرقفلی بر گرفته از مجله حقوق امروز فروردین 42 چهارشنبه 6 دی 1391
فهرسی از پایان نامه ها سه شنبه 12 اردیبهشت 1391
روابط موجر و مستاجر - پاسخ سوال اقای علی شنبه 10 دی 1390
قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر و الحاق موادی به آن مصوب1376 با آخرین اصلاحیه(مصوب 9/5/1389 مجمع تشخیص مصلحت نظام شنبه 8 مرداد 1390
جرم انتقال مال غیر مشمول مرور زمان نیست سه شنبه 13 اردیبهشت 1390
قانون الحاق یک تبصره به ماده 336 قانون مدنی مصوب 1385 چهارشنبه 11 اسفند 1389
قانون چک چهارشنبه 11 اسفند 1389
متن قانون جرائم رایانه ای چهارشنبه 11 اسفند 1389
بررسی تطبیقی مسؤولیت مدنی قاضی (در حقوق ایران و فقه امامیه و سیستم های حقوقی بیگانه) چهارشنبه 11 اسفند 1389
تخلفات انتظامی و جرائم قضات چهارشنبه 11 اسفند 1389
رأی وحدت رویه شماره 709 هیأت عمومی دیوان عالی كشور درخصوص صلاحیت دادگاه كیفری استان جمعه 6 اسفند 1389
آیین‌نامه اجرایی قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن چهارشنبه 20 بهمن 1389
قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسكن چهارشنبه 20 بهمن 1389
قانون برگزاری مناقصات چهارشنبه 20 بهمن 1389
لیست آخرین پستها