تبلیغات
وکیل - علی اصغر قاسمی - سلسله نشست های مسائل فقهی حقوقی راجع به ترور و محاربه

وکیل - علی اصغر قاسمی

آماده پاسخگوئی به سوالات حقوقی شما هستیم . لطفاً سوالات خود را از طریق صندوق پیام با ما مطرح کنید.

 

سلسله نشست های مسائل فقهی حقوقی راجع به ترور و محاربه

 

نوع مطلب :مقالات ،

نوشته شده توسط:علی اصغر قاسمی

عبدالمجید مبلغی (دبیر علمی نشست ) :
ضمن تشکر از حجج اسلام آقایان دکتر فیرحی و نجفی که دعوت ما را برای شرکت در این جلسه پذیرفتند ، موضوع نشست «موضوع شناسی و بررسی فقهی تروریسم » است . این بحث از جهت اهمیت مطالعه ، موضوع شناسی ، نسبت سنجی تروریسم با واژه
¬هایی مثل مقاومت مسلحانه و عملیات استشهادی بحث¬های مفصلی را می¬طلبد . هم چنین پرداختن به ابعاد فقهی مسئله و یافتن پاسخ¬های مناسب فقهی از جمله مطالبی است که نشست¬های علمی و تدوین تحقیقات را در این موضوع می¬طلبد. در ادامه از اساتید مدعو می خواهیم که دیدگاه¬های خود را راجع به موضوع بحث مطرح نمایند.
حجه الاسلام و المسلمین دکتر فیرحی:
مفهوم تروریسم و شاخص های تروریسم و انطباق آن با عناوین فقهی مباحث قابل ارائه اند. در مفهوم شناسی می توان از تعریف یا بررسی مصادیق شروع کرد. هر یک از این دو راه هم مشکلاتی دارد. شروع از مفاهیم تحقیق را انتزاعی می کند و آغاز کردن از مصادیق، مفهوم را ناشناخته باقی می گذارد.
در مواجهه با تروریسم و تعریف آن با چند مشکل مواجهیم:
1)تنوع مصادیق 2) پیوند تعریف با ارزش های سیاسی که هر جامعه ای مصداق خاصی را مطرود یا مقبول می داند 3) پیوند تروریسم با ارزش های اعتقادی و ایدئولوژیک هم با این مشکل مواجه است که جوامع شرط هایی را می گذارند تا موردی را استثنا یا مصداق بدانند 4) انقلاب، جنگ، کودتا، مبارزه ضد استعماری و واژه هایی از این دست با مفهوم تروریسم مختلط می گردد. معمولاً موسسات ملی نسبت به ترور نگاه متفاوتی دارند و تعاریف هم متعدد شده است.
با این همه محققان در موضوع تروریسم شناسی مشخصاتی را در نظر گرفته و تعاریفی ارائه داده-اند.
اشمید در تعریفی طولانی ترکیبی از 109 تعریف را در چندین پاراگراف آورده است. در این تعریف ایشان مشخصات زیر را برای تروریسم در نظر می گیرند: 1) وجود خشونت (که غالباً از آن به خشونت غیر معمول یا غیر قانونی یاد می شود). 2) تکرار عمل که عمل یکبار رخ داده بدون قاعده را تروریسم نمی دانند. 3) اقدام سازمان یافته که سازمان اصل است و می تواند ترکیبی از سه نفر یا بیشتر باشد.4) وجود تهدید به این معنا که بعد از تهدید رخ می دهد و ترور از ضمانت اجراهای تهدید است. 5) ترور قربانیان انسانی را هدف قرار می دهد گرچه برخی انسان و مال را در تعریف آورده اند. 6) هویت قربانیان برای تروریسم مهم نیست ولی در منازعات شخصی شناخت قربانی مهم است. در تروریسم هویت فردی مهم نیست و ابزاری برای انتقال تروریسم است. قربانیان با محاسبه انتخاب می شوند ولی خود قربانی مهم نیست. 7) ترور همراه با محاسبه است و تاکید بر هدف سیاسی وجود دارد. تروریسم هم جرم سیاسی تلقی می شود. 8) تلاش برای عمومی کردن ترس و وحشت و خواص را الزاماً در نظر ندارد. 9) بهره گیری از موقعیت که شبیه دیگر جرایم است. 10) غلبه قربانیان غیر نظامی که تروریسم در وضعیت صلح مصداق پیدا می کند نه در حین جنگ (در زمان جنگ به آن ترور اطلاق نمی شود) .
هم چنین تروریسم را به داخلی و بین المللی تقسیم می کنند. در بین المللی عناصر فوق هست به اضافه وجود قربانیان چند ملیتی یا گروگان گیری و ترور کادرهای سیاسی.
در بحث بعد امکان ترجمه تروریسم به مباحث فقهی را مطرح خواهم کرد.
حجه الاسلام و المسلمین نجفی:
من راجع به حکم فقهی بحث می کنم. غرض ما صرفاً تحلیل مسئله است و نه ارائه نظر فقهی. دیگر این که این بحث علمی است و نه سیاسی. هم چنین با معیارهای فقهی رایج حوزوی به آن می پردازیم.
غرب در تلاش است واژه های خاص را ساخته و به جوامع دیگر حسن و قبح آن را تزریق کند تا از اصل آن نتوان بحث کرد. بحث های ما بدون توجه به این جوسازی هاست.
البته به سوء استفاده ها هم توجه داشت که باز هم در اثبات مطرح است و نه ثبوت که در مقام ثبوت باید بدون توجه به این مسائل بحث مطرح شود.
نیز عواطف را نباید در بحث علمی دخالت داد؛ هم شدید العقاب جا دارد و هم غفور رحیم بودن.
در بحث فقهی ترور، مقدماتی را باید در نظر گرفت:
1. اصل اولی در مورد انسان ها به حکم قرآن و سنت، احترام است. عقل هم چنین حکمی دارد و ضرر به دیگران بدون مجوز روا نیست. بحث ما در موارد جواز است که وجود دارد یا نه؟
2. در اسلام غدر حرام است حتی در جنگ، غدر یعنی پیمان شکنی که مصادیق متفاوت دارد. سفرا را وقتی تحت تعهد به کشور آوردیم، پیمان شکنی حتی نسبت به مشرکین حرام است.
3. در شریعت اسلام، اضطرار از اسباب جواز است. لیس شئ مما حرم الله الا و قد احله الله لمن اضطر الیه.( حر عاملی ؛ وسائل الشیعه؛ ج4؛ ص373) حلال شدن محرمات به سبب اکراه و اضطرار را همه فقها پذیرفته اند. در اضطرار «دم» استثنا شده است ولی همین دم در مورد غیر مسلمان جای بحث دارد. اگر مسلمانی برای نجات جان خود نیاز به گروگان گیری کافر داشت، از نظر فقهی می تواند جایز باشد.
4. حفظ وجهه اسلام اصلی است حاکم بر ادله حتی ادله ثانویه. در حکومت اسلامی هر آن چه وهن تلقی شود، حرام است؛ هر چند فی نفسه واجب باشد. حفظ نظام بر اصل نماز هم تقدم دارد.
5. مفهوم ترور دارای سه معناست:
الف
به لحاظ لغوی که عبارت است از وحشت.
ب
به لحاظ عرفی آن را عبارت از حملات ناگهانی می دانیم.
ج- معنای اصطلاحی که به تعریف مدون و مشخصی نمی توان دست یافت. چون دنبال واقعیت نیستیم و معنای اصطلاحی امری قراردادی است. در قرارداد، هر کس می تواند تعریف دیگری ارائه دهد. 109 تعریف آورده اند و کسی هم آنها را جمع کرده که حاکی از نرسیدن به نقطه مشخص است. قیود ده گانه ای که ذکر شد چه مستند و محل اتفاقی دارد؟ سوال این است که معیار این قیود چیست؟
6. ترور از مفاهیمی است که قبح ذاتی ندارد؛ قبح آن به وجوه و اعتبار است مثل کذب که همیشه مذموم نیست. بنابراین ترور می تواند هم مفهوم خوب داشته باشد و هم مفهوم بد.
حجه الاسلام و المسلمین فیرحی:
موضوع شناسی امری دین نیست و باید فرا دینی بحث کرد. در مصداق شناسی سراغ آمار می رویم و از کسر و انکسار آنها به مخرج مشترک می رسیم که همان تعریف است. ابتدا باید موضوع را شناخت آن گاه سراغ اعتقادات رفت. بنابراین موضوع شناسی به کافر و مسلمان بودن محقق ربطی ندارد.
پرسش هم راجع به موضوع مطرح می شود و بدون شناخت نمی توان سراغ حکم رفت. در دستگاه فقهی، مسائل جدید را باید ترجمه کنیم و ترجمه هم دارای قاعده است نه این که دست مترجم باشد. در ترجمه مهم جست و جوی مفاهیم نزدیک به ترور در ادبیات فقهی است. ممکن است تعمیم یک عنوان بر ترور، خطا باشد.
ممکن است ترور را به حد تعریف نکنیم، ولی تعریف به رسم هم مهم است. باید دید فقهای شیعه راجع به ترور چه برداشتی دارند تا آن را تحلیل کرد. بیش از 2500 ترور در همین اواخر در دنیا رخ داده است بنابراین باید موضوع شناسی دقیق باشد.
اهل سنت هم در تعریف ترور سردرگمند. عرب ها گاه آن را به الارهابیه ترجمه کرده و فقه الارهاب را با ارجاع به آیات قرآن و فقه موجود مطرح کرده اند. در این جا درست است که ارهاب از رهب گرفته شده و به معنای ترس است ریشة ترور هم به معنای ترس می باشد ولی در واقع، ترس اعم از ترور است و جنس ترس در ترور با جنس ترس در جاهای دیگر تفاوت دارد. «ترهبون به عدوالله» یعنی آمادگی نظامی ایجاد ترس می کند ولی به آن تروریسم نمی گوییم. «الذین هم لربهم یرهبون» هم ترس از خداست نه به معنای ترس از مسلمانان. بنابراین «فارهبون» هم به معنای ارهاب نیست. بنابراین ارجاع ارهاب به متون دینی غلط است.
هم چنین بحثی داریم تحت عنوان فتک که به معنای یورش دفعی است ولی در ترور با وجود یورش دفعی، اعدام های قبلی هم هست. در فتک فرد مورد تهاجم از واقع بی اطلاع است ولی در ترور از اصل حمله مطلع است فقط کم و کیف آن را نمی داند.
اغتیال در فقه هم یعنی کسی به جایی کشانده شده و مورد تهاجم قرار گیرد ولی در ترور این گونه نیست.
محاربه نیز در فقه آمده و قوانین ما آن را به ترور تطبیق داده اند. محارب یعنی کسی که برای ترساندن سلاح حمل کند؛ ولی تروریست سلاح ندارد جز در موقع ارتکاب که البته خودش هم کشته می شود.
در ترور، اخافه به دلیل داشتن سلاح نیست ولی در محاربه ترس از حمل سلاح بر می خیزد.
بنابراین، سرایت ترور به عناوین دیگر موجب خلط می
¬شود و ما نیاز به واژه شناسی دقیق ترور داریم که آن را از مفاهیم مشابه در فقه جدا سازد.
هم چنین در فقه شیعه مجوزی برای کشتار غیر مسلمانان نداریم هر چند اهل سنت چنین مطالبی آورده اند.
حجه الاسلام و المسلمین نجفی:
با نامشخص بودن مفهوم نمی توان گفت محاربه ترور نیست. موضوع با چه معیاری مشخص می شود؟ وقتی صحبت از اصطلاح است و نه حقیقت خارجی، نمی توان گفت فتک و محاربه داخل در بحث نیست.
ترور به معنای ارهاب هم برای تناسب لغوی است و چنان که معنای اصطلاح ترور مراد است نه لغوی، در ارهاب هم اصطلاح مراد است و استناد به آیات برای ریشه یابی است. بنابراین مراد از ارهاب ، مطلق ترساندن نیست.
فتک هم اگر غیر از ترور باشد، روایات را چگونه باید تفسیر کرد؟ ترور اخص از فتک است و وقتی فتک منع شد، خاص هم منع می شود.
پس ابتدا باید مفهوم مشخص شود تا معلوم شود چه چیزی داخل و چه چیزی خارج است.
به اعتقاد من، مفهوم ترور مجمل است و باید سراغ مصادیق برویم.
در کشتن ناگهانی دو فرض داریم: الف ) فرد مستحق مرگ است 2) چنین استحقاقی ندارد.
خون محارب هدر است ولی سوال این است که به نحو ترور می توان کشت یا باید محاکمه شود و سپس کشته گردد. بحث در کیفیت کشتن است.
به اعتقاد من فی الجمله می توان محارب را به نحو ترور کشت و روایات متعددی آن را تایید می کند. در صحیحه محمد بن مسلم آمده است: شخصی پیامبر را سب می کرد و حضرت کسی را خواست که وی را از بین ببرد تا این که می گوید فضربا عنقه. راوی می پرسد اگر الان هم کسی سب پیامبر کرد کشته می شود. حضرت می فرماید اگر بر جان خود ترس نداری می توانی اقدام کنی.( حر عاملی ؛ وسائل الشیعه؛ ج28؛ ص213 )
بنابراین فی الجمله می توان ساب النبی را بدون محاکمه و اذن حکومت کشت.
نیز در صحیحه داود بن فرقد راجع به کشتن ناصبی آمده است : «حلال الدم و لکنی اتقی علیک فان قدرت ان تقلب علیه حائطا او تفرقه فی ماء لکیلا یشهد به علیک فافعل»..( علل الشرایع؛ج2 ؛ ص601) اگر کسی به اهل بیت جسارت کرد، اگر مرتکب خائف نباشد می تواند اقدام کند؛ چه مشمول تعریف ترور بشود و چه نشود.
طبق برخی روایات امام هادی (ع) خون فارس را حلال شمرد و خواست کسی او را به قتل برساند. در ادامه فارس از مسجد خارج می شد که کشته شد. این می تواند ترور تلقی شود و حکم آن جواز است.
حجه الاسلام و المسلمین فیرحی:
صحبت های مطرح شده، بحث از مفهوم شناسی را جدی تر می سازد. ترور با ساب کار ندارد، مسئله ای سیاسی است. در ترور بین مرتکب و جان باختگان رابطه ای نیست. در آن بحث مسئله متوجه ساب است.
مهدور الدم بودن ساب، مسئله خاصی است، قاعده آن است که ترورها صورت می گیرد و حتی فرد خودش کشته می شود ولی اطرافیان او را دستگیر و مجازات می کنند. بنابراین احکام ساب و موارد دیگر با مسئله ترور تفاوت اساسی دارد. سب تخصصاً از ترور خارج است و مسئله ای اعتقادی است.
حادثه 11 سپتامبر مسئله ای سیاسی است. شیعه در دوره غیبت راجع به جهاد ابتدایی نظر خاص دارد. ممکن است ترور جنبه مذهبی داشته باشد ولی جنبه اعتقادی ندارد. تروریسم
¬ها می¬خواهند عده¬ای را بکشند ولی فرد خاص را به عنوان کسی که مهدور الدم باشد در نظر ندارند .
اساساً استثناهایی مثل سب را مصداق ترور نمی دانند. جز رهبران سیاسی که تعدادشان کم است و آن هم نه به خاطر شخص بلکه به خاطر موقعیت، افراد خاصی مدنظر تروریسم نیست. فرد عادی کشته می شود تا اهداف سیاسی سیاست مداری تامین شود و این ها در جامعه ایجاد ترس می کنند تا تصمیم سیاسی عوض شود.
حجه الاسلام و المسلمین نجفی:
غافلگیرانه کشتن در فقه دو گونه است:
الف
فرد مستحق اعدام نباشد.
ب
شخص مستحق اعدام باشد که در این صورت به رغم اصل احترام به انسان ها از این اصل خارج شده و فی الجمله در مواردی روا می دانیم. کشته شدن محارب اطلاق دارد و نیازی به اعلام قبلی نیست. اذا دخل علیک لص المحارب فاقتله، مطلق است و نیازی به اخطار دادن ندارد.
البته اطلاق برخی ادله مشکل است.
آن چه اتفاق می افتد این است که شخص برای حفظ خود، جان دیگران را به خطر می اندازد و اعم از آن است که سیاسی باشد یا غیر سیاسی. فقط باید مصادیق را به لحاظ فقهی بررسی کرد و نه این که به مفهوم پرداخت. وقتی حکم قضیه به لحاظ فقهی روشن شد، طبق آن می توان عمل کرد ؛ چه آن را تروریسم بنامند یا ننامند. انفجار انبار مهمات دشمن عملیاتی تروریستی است ولی می توان بر اساس مبانی فقهی مرتکب آن شد.
حجه الاسلام و المسلمین فیرحی:
تعاریف از جمع و تفریق واقعیات خارجی به دست می آید. مشخصاتی را برای ترور برشمردیم که می تواند مفهوم ترور را مشخص سازد. وقتی عناصر ترور به دست آمد، ممکن است در انطباق بر موردی تردید باشد.
در ادبیات سیاسی می گویند حاکمان وقتی حکم می کنند، به خاطر منسب ممکن است خطا کند و به همین سبب نمی توان او را مشخص مجازات کرد. در این جاها شخص مهم نیست. بنابراین به سمت شخص مجرم نباید رفت.
جمع بندی دبیر علمی نشست :
ضمن تشکر از اساتید محترم و حاضران گرامی ، در بررسی به عمل آمده به این نتیجه رسیدیم که بحث تروریسم با دو دیدگاه مواجه است : یک دیدگاه بر موضوع شناسی دقیق مسئله بر اساس پژوهش
¬های انجام گرفته در این حوزه تأکید دارد و توجه به دیدگاه¬ها را در موضوع شناسی لازم می-داند در حالی که دیدگاه مقابل بر بررسی احکام فقهی موضوعات مشابه و متداخل تأکید دارد و معتقد است با بررسی متون فقهی و بدون نیاز به تعریف تروریسم ، می¬توان به احکام فقهی و دیدگاه شرع در این زمینه دست یافت .
از آن جا که نشست فعلی آغازی بر این مباحث است ، پرداختن به همة ابعاد و به چالش کشیدن دیدگاه ها فرصت مناسب دیگری را می
¬طلبد

How do you get Achilles tendonitis?
شنبه 25 شهریور 1396 08:21 ق.ظ
Peculiar article, exactly what I wanted to find.
How long will it take for my Achilles tendon to heal?
یکشنبه 12 شهریور 1396 06:09 ب.ظ
What's up colleagues, how is all, and what you want to say concerning this paragraph, in my view
its really remarkable designed for me.
Jodi
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 12:05 ب.ظ
Excellent article. I absolutely love this site. Stick with it!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


اصول ایین دادرسی مدنی در ابلاغ . دکتر جعفری لنگرودی بر گرفته از مجله حقوق امروز 1342 چهارشنبه 6 دی 1391
دیدگاه دکتر جعفری لنگرودی در خصوص توقیف سرقفلی بر گرفته از مجله حقوق امروز فروردین 42 چهارشنبه 6 دی 1391
فهرسی از پایان نامه ها سه شنبه 12 اردیبهشت 1391
روابط موجر و مستاجر - پاسخ سوال اقای علی شنبه 10 دی 1390
قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر و الحاق موادی به آن مصوب1376 با آخرین اصلاحیه(مصوب 9/5/1389 مجمع تشخیص مصلحت نظام شنبه 8 مرداد 1390
جرم انتقال مال غیر مشمول مرور زمان نیست سه شنبه 13 اردیبهشت 1390
قانون الحاق یک تبصره به ماده 336 قانون مدنی مصوب 1385 چهارشنبه 11 اسفند 1389
قانون چک چهارشنبه 11 اسفند 1389
متن قانون جرائم رایانه ای چهارشنبه 11 اسفند 1389
بررسی تطبیقی مسؤولیت مدنی قاضی (در حقوق ایران و فقه امامیه و سیستم های حقوقی بیگانه) چهارشنبه 11 اسفند 1389
تخلفات انتظامی و جرائم قضات چهارشنبه 11 اسفند 1389
رأی وحدت رویه شماره 709 هیأت عمومی دیوان عالی كشور درخصوص صلاحیت دادگاه كیفری استان جمعه 6 اسفند 1389
آیین‌نامه اجرایی قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن چهارشنبه 20 بهمن 1389
قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسكن چهارشنبه 20 بهمن 1389
قانون برگزاری مناقصات چهارشنبه 20 بهمن 1389
لیست آخرین پستها